W aspekcie geopolitycznym była to naturalna konsekwencja konfrontacji, w której mocarstwo sprawujące kontrolę nad ogromnym kontynentem Eurazji stanęło naprzeciw drugiego mocarstwa - zdolnego do rozmieszczenia sił lądowych, morskich i powietrznych we wszystkich zakątkach świata.

W kategoriach politycznych, gospodarczych i ideologicznych był to wyraz rywalizacji między jednym blokiem, który gazetki tesco rościł sobie pretensje do sprawowania patronatu nad rewolucją komunistyczną na świecie, i blokiem drugim, który opowiedział się za demokracją, kapitalizmem i wolnym handlem. Rywalizację podsycał toczący się proces dekolonizacji, który prowadził do powstawania licznych nowych, nie ustabilizowanych państw postkolonialnych, gdzie łatwo było o wybuch wojny prowadzonej rękami pośredników i gdzie -jak w bogatych w ropę krajach Bliskiego Wschodu - cenne złoża surowców budziły nieodparte pożądanie.